Quảng Ninh từ lâu được biết tới là vùng đất mang trong mình những giá trị văn hóa riêng biệt. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa những văn hoá biển, văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số và văn hóa công nhân mỏ. Kế thừa những giá trị văn hóa tốt đẹp đó, Quảng Ninh đang tích cực xây dựng và phát triển văn hóa phục vụ cho sự phát triển bền vững của địa phương.
Tỉnh Quảng Ninh là một trong những cái nôi của người Việt cổ đã từng cư trú, sinh sống từ trên dưới chục ngàn năm trước. Những bảo vật quốc gia như Trống đồng Quảng Chính, Bình gốm Đầu Rằm là minh chứng rõ nét người Việt cổ đã từng định cư, khai phá miền đất này. Họ đã sống dựa vào biển, lấy khai thác biển làm phương thức sống chính và cũng chính biển đã là đề tài để họ sáng tạo nên các giá trị văn hoá, nghệ thuật. Hoa văn hình sóng nước trên đồ gốm của Văn hoá Hạ Long, hạt chuỗi, đồ trang sức bằng vỏ nhuyễn thể biển (cách ngày nay khoảng 4.500 - 3.000 năm) là một ví dụ điển hình.
Quảng Ninh cũng là một trong các tỉnh có đông đồng bào các dân tộc thiểu số như Dao (Thanh Y và Thanh Phán), Tày, Sán Dìu, Sán Chỉ… sinh sống từ lâu đời. Mỗi dân tộc lại có những nét đặc trưng văn hoá riêng, từ nhà ở, trang phục, sinh hoạt, lễ tiết, tri thức sống.
Mô hình một lễ cấp sắc của người Dao tại Nhà sinh hoạt cộng đồng dân tộc Dao, xã Ba Chẽ.
Chứa đựng trữ lượng than lớn nhất Đông Dương, Quảng Ninh là một trong những cái nôi ra đời của giai cấp công nhân Việt Nam. Quá trình sống, làm việc trong môi trường công nghiệp mỏ đã tạo nên một văn hoá khác biệt, đó là văn hoá công nhân mỏ. Cùng với đó, truyền thống cách mạng của công nhân mỏ “Kỷ luật và đồng tâm” đã trở thành di sản văn hoá phi vật thể mang những giá trị to lớn.
Những giá trị đặc trưng ấy đã giao thoa, hoà quyện để tạo nên những giá trị văn hoá của vùng đất và con người Quảng Ninh, trở thành động lực, sức mạnh vô giá để Quảng Ninh phát triển.
Từ quan điểm nhận thức thống nhất ấy, những năm qua, tỉnh Quảng Ninh đã dành nhiều sự quan tâm cho xây dựng và phát huy các giá trị văn hoá của vùng đất và con người Quảng Ninh; coi xây dựng con người Quảng Ninh mới là nguồn nhân lực quan trọng nhất cho sự phát triển của tỉnh. Với quan điểm đó, ngày 9/3/2018, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững”. Trong đó, đặt mục tiêu là giữ gìn và phát huy bền vững bản sắc văn hóa; các giá trị di sản thiên nhiên, di sản văn hóa; sức mạnh đại đoàn kết dân tộc; xây dựng con người Quảng Ninh với các đặc trưng “Năng động - Sáng tạo - Hào sảng - Lành mạnh - Văn minh - Thân thiện”. Đặc biệt là phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực quan trọng để xây dựng và phát triển Quảng Ninh với các đặc trưng Hành chính minh bạch - Kinh tế phát triển - Văn hóa đặc sắc - Xã hội văn minh - Nhân dân hạnh phúc.
Trên cơ sở những kết quả đạt được của Nghị quyết 11-NQ/TU và để phù hợp với yêu cầu mới, nhiệm vụ mới, ngày 30/10/2023, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết 17-NQ/TU về “xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững” nhằm xây dựng văn hóa và con người Quảng Ninh thành nền tảng phát triển kinh tế xã hội. Cùng với các chỉ thị, nghị quyết, tỉnh đã ban hành nhiều quy tắc ứng xử, quy tắc văn hoá nhằm xây dựng một môi trường văn hoá lành mạnh, văn minh không chỉ ở các công sở cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp mà cả tới các thôn, bản, khu phố.
Những yếu tố đó là cơ sở, là nền tảng để chúng ta hiện thực hoá mục tiêu xây dựng Quảng Ninh thành một tỉnh giàu bản sắc văn hóa, văn minh, hiện đại; phát huy và nâng cao vai trò, trí tuệ, đạo đức của con người Quảng Ninh để trở thành nguồn lực phát triển. Đồng thời, kết nối văn hóa với sự phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh.