Vùng chè ven biển rộng hàng trăm ha tại xã Đường Hoa hiện nay đã có lịch sử hơn 60 năm. Từ những cây chè truyền thống tới chè giống chất lượng cao, cùng phương thức canh tác sạch, hữu cơ, người dân vùng chè đã sản xuất ra hàng chục dòng sản phẩm khác nhau, tiêu thụ cả trong nước và xuất khẩu. Và cũng từ lá chè xanh, những món ăn gắn với vị trà ra đời, tạo nên một hương vị độc đáo, khác biệt trên vùng đất này.

Món thịt kho hồng trà đặc sắc bởi vị thịt mềm, béo tan trong miệng.

Lá chè xanh dùng trong ẩm thực thật ra không phải bây giờ mới có. Lá chè truyền thống có vị chát, giúp khắc chế vị tanh của hải sản cũng là một cách dùng đơn giản, thông thường nhiều người biết. Đơn cử như trong món mực luộc chẳng hạn, người ta có thể dùng trà khô thả vào nước luộc là mực săn lại, thơm ngon... Có lịch sử lâu đời về canh tác và chế biến lá chè, người Trung Quốc cũng đã sử dụng trà trong chế biến các món ăn từ lâu, tạo nên sự tinh túy của ẩm thực gắn với trà. Còn ở vùng đất Hải Hà trước đây, nay là các xã, trà đưa vào các món ăn cũng đã được giới thiệu tại Ngày hội Văn hóa - Du lịch trà Đường Hoa, Lễ hội trà Đường Hoa vài năm trở lại đây.

Mùa xuân này, khi đến thăm đồi chè của gia đình bà Hà Ngọc Quỳnh ở xã Đường Hoa, chúng tôi thật sự bất ngờ khi biết từ cây chè có thể chế biến ra được cả chục món ăn vị trà khác nhau. Đó là búp trà chiên bột với những cánh trà xanh mờ giữa lớp bột thơm, giòn tan khi đưa vào miệng. Đó là gỏi tai heo thêm những lá chè tươi xanh nổi bật giữa màu trắng trong của tai heo, màu hồng của cà rốt, màu vàng của dứa, lạc nhân. Đó còn là món canh sườn trà ô long với sụn sườn hầm mềm nhừ thanh vị, màu nước canh vàng trong màu trà, điểm lá trà xanh. Không còn lá trà nhìn thấy được, các món như thịt kho hồng trà đặc sắc bởi vị mềm, béo tan trong miệng, xôi hồng trà thơm dẻo, mực chiên hồng trà giòn rụm, gà nướng trà hay cá hấp hồng trà, xì dầu, canh miến làm từ bột trà và củ dong riềng, rượu trà, bánh vị mát cha…

Xôi hồng trà thơm dẻo, tinh tế.

Qua tìm hiểu được biết, mỗi món ăn đều có những cách thức chế biến riêng, vị trà đưa vào cũng rất khác nhau. Có món là lá chè dùng tươi, có món lại là dùng nước trà pha để chế biến, có món thì dùng bột trà làm nguyên liệu, có thứ lại là chưng cất… Và khác với suy nghĩ của nhiều thực khách, món ăn gần như không có vị chát, vì trà sử dụng không phải trà chát truyền thống, mà thường dùng trà ô long.

Chia sẻ với chúng tôi, bà Hà Ngọc Quỳnh bật mí, mỗi công thức đều phải có cách làm riêng, bà đã tìm tòi, nghiên cứu ra trong quá trình hơn hai chục năm gắn bó với cây chè Đường Hoa. “Trà phải thật sự sạch thì mới có thể đưa vào các món ăn. Các món ăn từ trà lành tính, ăn vào nhẹ bụng chứ không bị sôi bụng, đầy bụng, đặc biệt là không sợ bị mất ngủ…” - bà Quỳnh chia sẻ.

Cá hấp hồng trà, xì dầu sử dụng nước trà để chế biến món ăn.

Ẩm thực trà là nét độc đáo thú vị khi khám phá các sản phẩm trên vùng chè Đường Hoa. Chị Phạm Thị Thanh Hương, CEO Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và thương mại Việt Tú, cũng là con gái bà Quỳnh, không chỉ đã và đang đưa những dòng trà cao cấp của gia đình xuất khẩu sang Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản… mà còn phát triển những không gian thưởng trà, giới thiệu sản phẩm từ trà, trong đó có ẩm thực trà ở Hà Nội và Quảng Ninh.

Chị Hương cho hay, ở Quảng Ninh, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và thương mại Việt Tú tới đây sẽ mở thêm không gian giới thiệu sản phẩm từ trà, thưởng trà không chỉ trên vùng đất Đường Hoa, mà còn dự định mở rộng tại phường Hạ Long - nơi hội tụ du khách bốn phương, cũng tinh tế trong trải nghiệm các vị ẩm thực khác biệt hơn. Qua đó, đưa hương vị độc đáo, đặc sắc của trà Đường Hoa đến với du khách rộng rãi hơn.