Mùa xuân ở các bản làng của Quảng Ninh cũng là mùa cưới. Nghi lễ cưới xin trong cộng đồng các dân tộc ở Quảng Ninh mang đậm bản sắc văn hóa đặc sắc với các tục lệ, như: Lễ rửa mặt, trao khăn, hát đối đáp giao duyên, rải tiền cầu may... nhấn mạnh tình đoàn kết dòng họ, sự hiếu thảo và mong ước hạnh phúc bền lâu.
Hát đối đáp trong đám cưới của người Sán Dìu ở Đặc khu Vân Đồn.
Lễ cưới truyền thống của người Tày thường trải qua các bước: Pây tham au lộc mềnh khao (đi hỏi lấy căn duyên trắng), tặt bàu au lộc mềnh đeng (đặt trầu lấy căn duyên đỏ), pây tềnh (dạm ngõ), pây poóng lảu (định ngày cưới), slống lù (tiễn dâu), khai lộc slao (gả con gái), tẳng lù (đón dâu), dào nả (rửa mặt) và cuối cùng là lễ lại mặt.
Đặc sắc nhất trong phong tục cưới hỏi đầu năm của người Tày là nghi lễ rửa mặt. Người đến ăn cỗ lấy khăn mặt đưa lên mặt chậu hai ba lần rồi đưa lên mặt lau qua và đặt tiền tùy tâm vào chậu, nói lời chúc phúc cho đôi trẻ. Đặc biệt, chỉ những anh, chị, cô, dì, chú, bác, ông, bà, là người hàng trên của chú rể mới được nhận khăn mặt.
Hát then chúc phúc cho cô dâu và chú rể trong một đám cưới của người Tày ở xã Bình Liêu.
Trong khi đó, điểm nhấn trong đám cưới của người Sán Chỉ chính là những câu hát đối, bởi từ lúc yêu đến khi cưới, trai gái luôn dập dìu trong những câu hát. Tại hôm tổ chức hôn lễ, khi đoàn nhà trai đến, nhà gái cử người ra đón. Nhà trai hát đối trình bày việc đến xin đón cô dâu. Nhà gái ra lời đối để nhà trai trả lời. Để công việc được thuận hòa, tốt đẹp, nhà gái thường sẽ đưa ra những câu đối dễ để nhà trai đối được, sau đó nhà gái hát mời nhà trai vào.
Sau khi hoàn thành các thủ tục, đoàn rước dâu đưa cô dâu về nhà chồng. Cô dâu mặc áo dài, thắt lưng hoa, trên tay cầm chiếc khăn mặt đã được chuẩn bị sẵn; đầu đội khăn màu đen, các cô gái khác mặc áo có màu xanh đặc trưng của người Sán Chỉ. Đoàn rước dâu đi trên đường, việc hò hát vẫn tiếp tục.
Lễ đón dâu của người Dao Thanh Y xã Điền Xá.
Giống như người Sán Chỉ, trong nghi lễ cưới hỏi của người Sán Dìu, những câu hát giao duyên cũng hết sức quan trọng. Theo phong tục, việc cưới xin phải tiến hành đủ các bước: Lễ dạm hỏi, lễ so tuổi, lễ ăn hỏi, lễ dứt lời, lễ cưới chính thức và lễ lại mặt. Người Sán Dìu thường dùng lễ gánh (còn gọi là tam tàm), có thể là 3-7 gánh. Trong đó có gánh chứa đôi gà trống mái để trong 2 chiếc lồng có kèm theo bó tỏi tươi tượng trưng cho sự an lành. Các gánh còn lại thường là gạo, rượu, thịt lợn và một số loại bánh truyền thống. Tất cả các gánh đều được dán giấy đỏ để cho hôn nhân được may mắn, hạnh phúc.
Trong đoàn đi đón dâu, ông trưởng đoàn đại diện họ nhà trai (gọi là quan lang trưởng) phải là người giỏi đối đáp. Khi đoàn nhà trai gần tới cổng, nhà gái cử người ra ngõ chắn ở cổng hát đố nhà trai. Đại diện nhà trai phải đối lại mới được vào nhà, nếu không đối được sẽ phải nộp phạt một ít tiền. Sau cuộc hát đối đáp vui vẻ, nhà gái sẽ dọn bàn ghế để mời đoàn nhà trai vào. Vào nhà, ông mối thưa chuyện về việc xin cưới và đón dâu. Nhà gái nhận lễ rồi mời mọi người uống nước, ăn cỗ. Mọi người cùng hát soọng cô chúc phúc.
Khác với soọng cô giao duyên có không gian mở thì soọng cô trong đám cưới chỉ diễn ra chủ yếu ở trong nhà vào thời gian khi nhà trai đến đón dâu và hát sau lễ khai hoa tửu (hát chúc tụng). Soọng cô trong lễ cưới là những cuộc đối đáp lịch thiệp sôi nổi giữa đại diện họ nhà trai và nhà gái với những lời thơ trang nhã, chứa đựng tình cảm, đạo đức, lối sống, phép ứng xử.
Cùng với các dân tộc khác, đám cưới của người Dao cũng vẫn giữ được những nét đặc trưng vốn có rất đẹp và hấp dẫn. Đám cưới tiến hành tổ chức 4 nghi lễ, là: Lễ chạm ngõ; lễ hỏi hay còn gọi là lễ đặc quá “tắp pi ấu”; lễ “ăn gánh” hay còn gọi là lễ “làm sách đỏ” và cuối cùng là lễ cưới. Nghi lễ làm sách đỏ (nghĩa là viết tên tuổi đôi trai gái vào giấy đỏ để so tuổi có hợp nhau không) được coi là quyết định công việc cuối cùng tiến tới hôn lễ.
Nghi lễ cưới được tổ chức từ tối hôm trước đến hết ngày hôm sau. Nhà gái và nhà trai cùng thực hiện các nghi thức: Hát đối đáp giữa đoàn đón dâu, lễ xe tơ, lễ tiếp nhận lễ vật, lễ đón dâu… Vào ngày này, cô dâu mặc trang phục của dân tộc mình, đó là bộ trang phục cầu kỳ nhất, thêm một chiếc khăn thêu độc đáo, một chiếc mũ đội đầu thêu hoa văn có rua bốn bên và chiếc khăn che mặt chỉ màu sặc sỡ. Tất cả do chính tay cô dâu tự thêu. Trang phục chú rể là chiếc áo nhuộm chàm và chiếc mũ vải thêu hoa văn đơn giản.
Khi nghi lễ đón dâu xong, đoàn rước dâu tiến về nhà trai, bên nhà trai đốt đống lửa to ở đầu làng để đón. Trước khi bước vào nhà, cô dâu, chú rể phải qua nghi thức “nám man” là bước qua dải dây lưng chắn ở cửa ra vào với dụng ý ngăn chặn những điều xấu. Sau đó, cô dâu và chú rể cùng đứng lên chiếc chiếu tượng trưng cho chiếc giường hạnh phúc. Đôi trai gái trao lễ vật cho người làm mối, nhận người đàn ông này là bố mối (giống như bố nuôi) và hiếu thuận với bố mối như cha ruột của mình.
Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, những sau đám cưới, đại đa số các cặp vợ chồng vẫn giữ được hạnh phúc bên nhau đến trọn đời. Những năm gần đây, đời sống kinh tế của cộng đồng các dân tộc ở Quảng Ninh đã khởi sắc, tuy một số tập tục được cải biến, nhưng những giá trị tinh tuý nhất trong phong tục cưới hỏi truyền thống của đồng bào các dân tộc thì vẫn được gìn giữ.