Làng nghề mai cảnh Yên Tử (khu Tây Sơn) đang từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, trở thành sinh kế chủ lực của người dân phường Bình Khê và góp phần tạo nên thương hiệu đặc trưng của vùng Yên Tử. Với tiềm năng kinh tế, du lịch lớn, cùng định hướng đầu tư đồng bộ, địa phương kỳ vọng sớm được công nhận làng nghề để nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy phát triển bền vững.
Người dân khu Tây Sơn, phường Bình Khê, chăm sóc mai cảnh Yên Tử.
Nghề trồng mai cảnh Yên Tử hình thành từ năm 1992 và ngày càng được mở rộng theo hướng chuyên nghiệp. Hiện khu Tây Sơn, phường Bình Khê có 82 hộ dân, với 315 nhân khẩu, trong đó 52 hộ, 95 người tham gia nghề trồng mai cảnh Yên Tử. Các hộ dân tập trung đầu tư diện tích vườn, kỹ thuật chăm sóc, ứng dụng phân bón sinh học, hệ thống tưới tự động và các biện pháp phòng trừ sâu bệnh an toàn. Nhờ vậy, cây mai Yên Tử, loài cây gắn với không gian tâm linh đặc trưng của vùng Yên Tử ngày càng khẳng định được thương hiệu, được thị trường ưa chuộng nhờ chất lượng và giá trị thẩm mỹ cao.
Nghề trồng mai đã trở thành ngành kinh tế chủ lực, đóng vai trò quan trọng tạo việc làm, thu nhập cho người dân địa phương. Giai đoạn 2023-2025, hoạt động sản xuất và kinh doanh của làng nghề duy trì ổn định; riêng năm 2025, tổng doanh thu đạt tới 28,8 tỷ đồng. Thu nhập được cải thiện đã giúp đời sống người dân khu Tây Sơn khởi sắc, đồng thời cộng đồng vẫn giữ được bản sắc văn hóa thông qua các hoạt động như: Lễ hội hoa cây cảnh Đông Triều, sinh hoạt văn hóa tại chùa Ngọa Vân và các CLB thể thao, văn nghệ, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và gắn kết cộng đồng.
Ông Đỗ Xuân Chính, hộ trồng mai lâu năm tại khu Tây Sơn, cho biết, người dân nơi đây luôn gắn bó với nghề không chỉ vì hiệu quả kinh tế ổn định nghề mang lại, mà còn bởi tình yêu và niềm tự hào dành cho cây mai vàng Yên Tử - loại cây gắn với truyền thống và bản sắc của vùng đất Phật. Việc địa phương đang hoàn thiện hồ sơ công nhận làng nghề mai cảnh Yên Tử (Tây Sơn) khiến bà con thêm động lực gìn giữ và phát triển nghề, bởi điều này không chỉ khẳng định giá trị của sản phẩm, mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm, thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu quy trình trồng, chăm sóc mai. Khi làng nghề được công nhận, thương hiệu mai vàng Yên Tử sẽ có thêm uy tín trên thị trường, giúp người trồng mai yên tâm mở rộng đầu tư, đa dạng mẫu mã, nâng cao chất lượng, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của địa phương.
Tuy nhiên, nghề trồng mai đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian chăm sóc kéo dài, khiến không ít hộ dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng do thiếu phương án kinh doanh hoặc tài sản đảm bảo. Đây là trở ngại lớn đối với những hộ mong muốn mở rộng quy mô sản xuất hoặc đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch làng nghề.
Người dân khu Tây Sơn chăm sóc và bảo tồn nhiều cây mai cổ lâu năm.
Với lợi thế nằm trong quần thể di tích và danh thắng của vùng Đông Triều, làng nghề mai cảnh Yên Tử ở Tây Sơn có nhiều tiềm năng phát triển thành điểm du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa. Địa phương kiến nghị sớm được phê duyệt quy hoạch, chỉnh trang làng nghề, đầu tư cơ sở hạ tầng đón khách và khuyến khích các hộ sản xuất đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại. Việc xây dựng khu trưng bày sản phẩm, bãi đỗ xe và khu sản xuất tập trung được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá, đưa làng nghề trở thành điểm nhấn du lịch của khu vực.
Ông Bùi Triều Dương, Chủ tịch UBND phường Bình Khê, cho biết: Địa phương đang tích cực phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh để hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận làng nghề mai cảnh Yên Tử (Tây Sơn). Song song với đó, phường đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phát triển kinh tế gắn với du lịch và bảo vệ môi trường theo hướng bền vững, trong đó chú trọng vận động người dân mở rộng diện tích trồng mai, cải thiện quy trình chăm sóc, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và nâng cao năng lực sản xuất. Chính quyền địa phương cũng định hướng hỗ trợ các hộ trồng mai trong việc xây dựng phương án kinh doanh, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, từ đó tạo nền tảng để nghề trồng mai tiếp tục phát triển ổn định.
Với những kết quả đã đạt được cùng định hướng phát triển rõ ràng, làng nghề mai cảnh Yên Tử (Tây Sơn) đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định thương hiệu đặc trưng của vùng Yên Tử, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương và lan tỏa giá trị văn hóa, sinh thái của khu vực.