Duy trì câu lạc bộ dân ca, mở lớp dạy tiếng Sán Dìu, khôi phục trò chơi dân gian, tổ chức lễ hội… là cách xã Hải Lạng gìn giữ, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc dân tộc trong cộng đồng.
CLB Soọng cô thôn Hà Dong Bắc sinh hoạt, ôn luyện làn điệu dân ca dân tộc.
Xã Hải Lạng là địa bàn có đông đồng bào dân tộc Sán Dìu sinh sống, tạo nên không gian văn hóa đặc trưng. Trong đời sống thường ngày, nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được duy trì, từ sinh hoạt tín ngưỡng, dân ca, tiếng nói đến phong tục, tập quán. Những năm gần đây, việc triển khai các nội dung bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Sán Dìu từng bước đi vào thực chất, gắn với cộng đồng và đời sống.
Một trong những cách làm được địa phương duy trì là tổ chức các hình thức sinh hoạt văn hóa thường xuyên. Hiện nay, trên địa bàn xã có 3 câu lạc bộ hát Soọng cô, sinh hoạt định kỳ hằng tháng với trên 70 thành viên tham gia. Bên cạnh đó, xã đã tổ chức 4 lớp dạy tiếng Sán Dìu cho 94 học viên, góp phần giữ gìn tiếng nói dân tộc Sán Dìu. Ông Lưu Văn Lộc, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Soọng cô thôn Hà Dong Bắc, cho biết: “Chúng tôi duy trì sinh hoạt đều đặn để giữ làn điệu Soọng cô. Người lớn tuổi truyền lại cho lớp trẻ, vừa học hát, vừa học tiếng dân tộc".
Cùng với dân ca và ngôn ngữ, một số trò chơi dân gian truyền thống của người Sán Dìu như đánh gụ, đánh khăng, đi cà kheo, bắn súng chạc… cũng được khôi phục, tổ chức trong các dịp sinh hoạt cộng đồng với sự tham gia của các bậc cao niên trực tiếp hướng dẫn, qua đó giữ đúng cách thức truyền thống, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận, trải nghiệm.
Công tác tuyên truyền cũng được duy trì thường xuyên tại các thôn thông qua hệ thống loa truyền thanh và các buổi họp dân, lồng ghép nội dung bảo tồn văn hóa trong sinh hoạt cộng đồng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào bảo tồn tiếng nói, chữ viết, nghề thủ công, các nghi lễ truyền thống như lễ cấp sắc, lễ cưới, lễ hỏi của người Sán Dìu. Cùng với đó, xã khuyến khích người dân tổ chức đám cưới theo phong tục truyền thống, vận động các gia đình truyền dạy và sử dụng tiếng Sán Dìu trong sinh hoạt hằng ngày. Đây là cách làm thiết thực, góp phần gìn giữ văn hóa ngay từ cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức, để việc gìn giữ bản sắc văn hóa trở thành ý thức tự giác của người dân.
UBND xã Hải Lạng tổ chức Lễ hội Đền Đức Ông Hoàng Cần và Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc xã Hải Lạng năm 2025. Ảnh: Mai Linh
Trong quá trình triển khai các nội dung bảo tồn văn hóa, địa phương cũng từng bước hoàn thiện các điều kiện để gìn giữ và phát huy giá trị di tích. Năm 2025, xã Hải Lạng đã phối hợp lập quy hoạch chi tiết rút gọn tỷ lệ 1/500 di tích lịch sử Đền thờ Đức Ông Hoàng Cần, được UBND huyện Tiên Yên (cũ) phê duyệt tại Quyết định số 52/QĐ-UBND ngày 20/6/2025. Xã cũng đã xây dựng Đề án tu bổ, tôn tạo di tích Đức ông Hoàng Cần, đảm bảo được hệ thống kiến trúc đền mang đậm tính thuần việt.
Việc duy trì Lễ hội Đền Đức Ông Hoàng Cần gắn với Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc xã Hải Lạng là một trong những hình thức sinh hoạt văn hóa tiêu biểu được xã chú trọng thực hiện. Năm 2025, lễ hội được tổ chức trong hai ngày 29 và 30/11, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia. Đây không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng, duy trì các phong tục, tập quán còn góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các cộng đồng dân cư trên địa bàn. Ông Lục Văn Long, Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, cho biết: “Chúng tôi xác định bảo tồn văn hóa phải gắn với đời sống người dân. Các giá trị văn hóa cần được duy trì thông qua sinh hoạt thường xuyên, từ đó mới có thể phát huy lâu dài".
Khi những làn điệu Soọng cô vẫn được cất lên, tiếng Sán Dìu tiếp tục được truyền dạy, các trò chơi dân gian được duy trì và lễ hội được tổ chức thường niên, đó cũng là minh chứng cho thấy các giá trị văn hóa truyền thống vẫn đang được gìn giữ và tiếp tục lan tỏa trong đời sống cộng đồng.