Quảng Ninh là tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống từ lâu đời. Mỗi dân tộc lại có những bản sắc, đặc trưng văn hóa riêng. Văn hóa của các dân tộc thiểu số cùng với văn hóa công nhân mỏ, văn hóa biển tạo thành đặc trưng văn hóa của Quảng Ninh và đây là nguồn nguyên liệu quý cho phát triển du lịch.
Theo Tổng cục Thống kê, người dân tộc thiểu số ở Quảng Ninh hiện có khoảng 163.000 người, chiếm khoảng 12,31% dân số toàn tỉnh. Trong đó, dân tộc Dao (gồm 2 nhánh Thanh Y và Thanh Phán) có khoảng 73.000 người, dân tộc Tày khoảng 41.000 người, dân tộc Sán Chỉ khoảng 21.000 người, dân tộc Tày khoảng 41.000 người, dân tộc Sán Dìu khoảng 21.000 người, dân tộc Sán Chay (gồm Cao Lan và Sán Chỉ) có 16.346 người...
Trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, từ nhiều năm qua Quảng Ninh đã luôn quan tâm tới việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. 20 năm trước (tháng 2/2006) Nhà văn hóa dân tộc Sán Chỉ được khánh thành, đưa vào sử dụng tại xã Đại Dực (nay thuộc xã Đông Ngũ), tạo điều kiện để xã khi ấy tổ chức Ngày hội Văn hóa, thể thao dân tộc Sán Chỉ lần thứ nhất và duy trì liên tục hằng năm đến bây giờ. Đây là nhà văn hóa cấp xã được đầu tư quy mô lớn nhất thời điểm bấy giờ (trị giá 700 triệu đồng) ở chính một trong những xã khó khăn nhất tỉnh.
Thực hiện nghi lễ tế thần trong lễ hội đình Lục Nà năm 2026.
Từ nhà văn hóa xã Đại Dực, đến nay Quảng Ninh đã có thêm nhiều nhà văn hóa quy mô, khu bảo tồn văn hóa được xây dựng ở các địa phương tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số, như Khu bảo tồn văn hóa người Dao ở xã Bằng Cả (nay là xã Quảng La), Nhà văn hóa người Tày xã Lục Hồn, Khu bảo tồn văn hóa người Tày ở Đồng Đình xã Phong Dụ (nay là xã Tiên Yên), Khu bảo tồn văn hóa người Sán Dìu xã Bình Dân (nay là đặc khu Vân Đồn)…
Cùng với đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất, các lễ hội truyền thống, như Hội làng của người Dao Thanh Y ở Bằng Cả, Lễ hội đình Lục Nà (xã Lục Hồn) được duy trì, phục hồi tổ chức hằng năm. Các ngày hội văn hóa - thể thao các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ… được các địa phương tổ chức đã trở thành ngày hội của đồng bào DTTS. Qua việc tổ chức các ngày hội như thế, nhiều nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc được bảo tồn, phát huy, như các trò chơi đánh quay, ném còn, đẩy gậy, đi cà kheo; các tục thi làm bánh, làm nông cụ; biểu diễn dân ca, nhạc cụ truyền thống… có dịp giới thiệu rộng rãi tới nhân dân và du khách.
Đặc biệt, từ được bảo tồn, phát huy hiệu quả, đồng bào dân tộc thiểu số đã nhận thức sâu sắc hơn về giá trị bản sắc văn hóa của dân tộc mình để rồi không chỉ bảo tồn, mà nhiều nơi còn hướng tới xây dựng các giá trị văn hóa ấy thành những sản phẩm du lịch. Những trận bóng đá nữ của các cô gái Sán Chỉ không những vượt ra khỏi khuôn khổ sân chơi cấp xã, mà đã được lan tỏa khắp cả nước, trở thành điểm thu hút du khách khi đến Bình Liêu. Tương tự, các lễ mừng cơm mới, những homestay, nhà trình tường tại các bản người Tày, Sán Chỉ đã không còn xa lạ với du khách.
Với các giá trị của mình, một số di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào dân tộc thiểu số ở Quảng Ninh đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tiêu biểu như: Hát soóng cọ của người Sán Chỉ, tri thức dân gian về nghệ thuật may trang phục truyền thống của người Sán Chỉ, tri thức dân gian nghệ thuật may và trang trí trang phục người Dao Thanh Phán… Trước đó, hát then của người Tày tại Bình Liêu (Quảng Ninh) là một phần của di sản thực hành then của người Tày, Nùng, Thái tại Việt Nam, đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2019.
Các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể của đồng bào các dân tộc ở Quảng Ninh có ý nghĩa rất lớn trong phát triển du lịch văn hóa, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng núi và biên giới của Quảng Ninh.