Ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới, nhấn mạnh văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước. Quán triệt tinh thần đó, Quảng Ninh đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng nhiều chương trình hành động đồng bộ, từ bảo tồn di sản, xây dựng môi trường văn hóa đến phát triển công nghiệp văn hóa và văn hóa số, thể hiện quyết tâm đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững của tỉnh.
Cán bộ Mặt trận xã Tiên Yên tích cực tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc Dao gìn giữ, bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc thông qua việc thêu trang phục truyền thống.
Bám sát chỉ đạo, định hướng của Trung ương và nền tảng tích cực từ quá trình triển khai Nghị quyết số 17-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, ngày 13/2/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động số 12 thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Chương trình xác định rõ mục tiêu xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị; phát huy hiệu quả lợi thế về di sản, du lịch, dịch vụ và nền tảng công nghệ cao, hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật cấp vùng, điểm đến hấp dẫn của khu vực châu Á và thế giới.
Việc cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW tại Quảng Ninh không chỉ dừng ở định hướng chiến lược mà đang được triển khai bằng những mục tiêu định lượng rõ ràng, những nhiệm vụ cụ thể, gắn với thực tiễn phát triển của địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP; hình thành từ 3-5 sản phẩm công nghiệp văn hóa mũi nhọn mang thương hiệu riêng của Quảng Ninh. Đặc biệt, việc Quảng Ninh đang phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra dư địa và cơ hội rất lớn cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất mỏ. Vị thế mới sẽ tạo điều kiện để tỉnh thu hút nguồn lực đầu tư cho bảo tồn di sản, tối ưu hóa quy hoạch văn hóa - du lịch, đồng thời nâng cao trách nhiệm quốc gia trong thực thi các công ước quốc tế về bảo vệ di sản.
Tiến sĩ Ngô Hải Ninh, Khoa Văn hóa, Trường Đại học Hạ Long, nhận định: Việc Quảng Ninh đang phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương có ý nghĩa rất quan trọng. Bởi, vị thế mới giúp Quảng Ninh có điều kiện bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa đặc thù như văn hóa công nhân Vùng mỏ, văn hóa biển đảo, văn hóa các dân tộc thiểu số. Từ đó, biến những nét riêng biệt ấy thành tài sản văn hóa chung của cả nước. Quảng Ninh có thể trở thành hình mẫu cho sự phát triển kinh tế năng động nhưng vẫn giữ gìn được chiều sâu bản sắc văn hóa.
Từ định hướng của tỉnh, các cấp, ngành, địa phương đã chủ động cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW bằng nhiều cách làm sáng tạo, sát thực tiễn. Hệ thống MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh triển khai các phong trào thi đua, cuộc vận động, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân; phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh duy trì 1.950 mô hình xử lý rác hữu cơ, 1.059 mô hình “Biến rác thành tiền”, trồng 50.000 cây xanh. Hội Cựu chiến binh tỉnh tuyên truyền truyền thống cách mạng cho 26.765 lượt giáo viên, học sinh, thanh niên; trao 4.628 suất quà trị giá gần 2 tỷ đồng cho đối tượng chính sách, hội viên khó khăn. Tỉnh Đoàn triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, tổ chức 215 lớp phổ cập kỹ năng số và trên 165 hoạt động ra quân trong quý I/2026, thu hút trên 8.000 lượt đoàn viên, thanh thiếu nhi và nhân dân tham gia.
Nghi lễ đậm sắc màu văn hóa, cùng các hoạt động văn nghệ, thể thao hướng về người dân và du khách trong Lễ hội đình Lục Nà năm 2026 tạo được sức hấp dẫn thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham dự.
Tại các xã, phường, đặc khu trong tỉnh, nhiều mô hình cụ thể đã cho thấy cách tiếp cận đúng hướng của Quảng Ninh trong phát triển văn hóa gắn với phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân.
Đồng chí Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, cho biết: Với gần 99% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, xã xác định bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và cảnh quan để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái là một trong ba khâu đột phá nhiệm kỳ 2025-2030. Các lễ hội truyền thống như đình Lục Nà, Hội Hoa sở, Hội Mùa vàng tiếp tục được duy trì, tổ chức bài bản, gắn với đời sống văn hóa của đồng bào. Người dân và nghệ nhân địa phương trở thành chủ thể sáng tạo, thực hành, lan tỏa giá trị văn hóa tới du khách. Riêng năm 2025, xã đón gần 74.000 lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 11,2 tỷ đồng, cho thấy văn hóa nếu được gìn giữ, khai thác đúng hướng sẽ trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững.
Song song với bảo tồn văn hóa truyền thống, Quảng Ninh đang từng bước hình thành các không gian hưởng thụ văn hóa hiện đại, phù hợp xu thế phát triển công nghiệp văn hóa. Nhiều chương trình nghệ thuật quy mô lớn như “Hạ Long Concert 2025”, “Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng”, “Carnaval Hạ Long 2026 - Kỳ quan bừng sáng kỷ nguyên mới”… đã tạo dấu ấn mạnh mẽ, kết hợp hài hòa giữa hơi thở hiện đại với chiều sâu văn hóa Vùng mỏ, giữa nghệ thuật biểu diễn với quảng bá hình ảnh địa phương. Qua đó, cho thấy tư duy đổi mới của Quảng Ninh trong phát triển công nghiệp văn hóa, lấy bản sắc làm nền tảng, công nghệ và sáng tạo làm động lực, con người làm trung tâm phát triển.
Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới cùng cách làm chủ động, sáng tạo, Quảng Ninh đang từng bước đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển quan trọng, để nhân dân thực sự là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quảng Ninh giàu mạnh, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và vươn tầm là vùng đô thị lớn mang tầm khu vực, quốc tế.